NIEUWSBRIEF ZOMER 2026
In deze nieuwsbrief vind je de lopende en komende activiteiten van het PRO Duurzaamheidnetwerk in de vorm van landelijke conferenties, webinars en publicaties, als ook de activiteiten van de individuele werkgroepen binnen het netwerk.
Het Pro Duurzaamheidsnetwerk bestaat uit de samenvoeging van het landelijk Milieunetwerk van GroenLinks en van PvdA Duurzaam. Deze twee groepen groeiden met steeds meer gezamenlijke activiteiten vanaf 2020 samen toe naar wat nu het PRO Duurzaamheidsnetwerk is. (Zie hiervoor de in deze nieuwsbrief opgenomen linken naar de (nu nog bestaande websites van beide groepen, deze zullen overgaan in de nog nader in te vullen website van het PRO duurzaamheidsnetwerk).
De activiteiten van het netwerk worden gecoördineerd door een kerngroep bestaande uit Rob van Putten, Oscar Menger, Eveline Jonkhoff, Aron Hartveld en Titia van Leeuwen (voorzitter).
NB: we kijken graag uit naar mensen die actief kunnen en willen meewerken met de activiteiten van het netwerk, zowel voor de kerngroep als ook voor de verschillende werkgroepen. Ook zijn er binnen het netwerk een paar nieuwe werkgroepen in oprichting; de werkgroep sociale rechtvaardigheid en betaalbaarheid energietransitie en de werkgroep Water-, Lucht- en Bodemkwaliteit. Laat je belangstelling weten aan de bij de verschillende werkgroepen genoemde contactpersonen of bij de kerngroep, c.q. de voorzitter (t.vanleeuwen@inter.nl.net)
ACTIVITEITEN IN 2026-2027
Werkprogramma PRO Duurzaamheidsnetwerk 2026-2027
In de nieuwsbrief van februari 2026 heeft de kerngroep van, toen nog het landelijk milieunetwerk GroenLinks en PvdA Duurzaam samen, de activiteiten voor het lopende jaar benoemd. De kerngroep overlegt, onder meer met leden van de Tweede Kamer fractie, om af te stemmen aan welke activiteiten de fractie(s) behoefte(n) hebben en op welke punten de samenwerking met het netwerk geïntensiveerd kan worden.
In dit werkprogramma geven we, mede op basis daarvan, een nadere uitwerking aan de activiteiten voor 2026 en 2027.
Context
Het PRO Duurzaamheidsnetwerk zet het klimaat breed op de kaart en richt zich binnen dat kader op: - de transitie naar een circulaire, duurzame economie - de transitie naar een duurzame, betaalbare en rechtvaardige energievoorziening - de zorg voor de milieukwaliteit van water, bodem en lucht.
Klimaat breed op de kaart
Vanuit de kerngroep zijn we in gesprek gegaan met communicatie-experts met de vraag hoe we als partij het beste over klimaatverandering kunnen communiceren met mensen die vooral met andere zorgen bezig zijn. Die gesprekken leverden stof op voor het advies ‘Geen groen zonder rood, maar hoe dan?’ Dat advies (zie linken naar de websites) vormt voor ons de centrale lijn groenrode lijn door onze verschillende activiteiten, die we hieronder groeperen en benoemen.
De transitie naar de circulaire economie De rijksoverheid heeft sinds bijna 10 jaar de ambitie om de Nederlandse economie op weg naar 2050 om te vormen naar een economie waarbij grondstoffen steeds opnieuw hergebruikt worden en er nauwelijks afval meer is. Voor 2030 was het doel om het gebruik van primaire grondstoffen te halveren. In oktober 2025 is dit programma geactualiseerd, waarbij echter het halveringsdoel voor 2030 is losgelaten. Binnen PRO zien we het juist als noodzakelijk dat er naast weer scherpere doelen, ambities en vergezichten nu eindelijk ook effectieve regels en financiële prikkels moeten komen. Het liefst in samenspraak met bedrijfstakken, met een sterk sturende en kaderstellende overheid en waar nodig gecoördineerd door de EU om samen op te trekken met andere Europese landen. Daarnaast zal de transitie naar een circulaire economie hand in hand moeten gaan met de energietransitie; zonder circulaire economie halen we de teruggang in CO2 emissies niet.
De energietransitie
De inspanningen volgens het huidige coalitieakkoord zijn volstrekt onvoldoende om de klimaatdoelen te halen. De wereldwijd voorkomende bosbranden en hittegolven maken steeds breder voelbaar dat klimaatverandering het leven op aarde bedreigt. Het klimaatbeleid is weggezakt op de politieke agenda, maar energie-onafhankelijkheid krijgt, door de langdurige effecten van de oorlog van de VS en Israël tegen Iran, juist meer aandacht. De kunst is de beide thema’s beter met elkaar te verbinden en energiezekerheid en -autonomie samen met de aanpak van de temperatuurstijging in de communicatie naar de samenleving veel nadruk te geven. Bij een blijvend hogere fossiele energieprijs voor burgers en bedrijven zullen veel businesscases voor duurzame energieopwekking er beter uit komen te zien en neemt de investeringsbereidheid op dat gebied toe. Daar moeten we op inspelen. Ons streven naar steeds meer duurzame energie moet parallel gaan met het steeds verder terugdringen van fossiele energie.
Water bodem lucht
De kwaliteit en gezondheid van water en bodem, en deels ook nog onze lucht staat nog steeds onder grote druk en voldoen niet aan normen en eisen. Bedrijven krijgen door uitblijvend beleid of wankelmoedig toezicht nog steeds te veel ruimte om hun rommel te lozen in bodem en water. Denk aan de problematiek van Pfas, staalslakken, bestrijdingsmiddelen, intensieve geitenhouderij en medicijnresten. De noodzakelijke inspanningen (gecoördineerd tussen rijk en andere overheden) om op tijd aan de Europese richtlijn voor waterkwaliteit te kunnen voldoen blijven uit. Hier tekent zich een nieuw drama af vergelijkbaar met het falende beleid op gebied van stikstofreductie. Aan rechters zal worden gevraagd de rijksoverheid te sommeren voldoende inspanningen te gaan leveren.
Wat doen we concreet en gaan we doen in de komende periode?
Op zaterdag 6 maart 2027 voorafgaand aan de nationale week van de circulaire economie organiseren we een conferentie over de circulaire economie van de toekomst. De urgentie voor de transitie naar een circulaire economie is helder: we overschrijden planetaire grenzen, er is schaarste aan grondstoffen voor bijvoorbeeld de energietransitie. En de internationale ontwikkelingen versterken de noodzaak voor strategische autonomie. Doel is tot voorstellen te komen voor concrete maatregelen om de transitie naar een circulaire economie te versnellen en gelijktijdig de huidige lineaire economie af te bouwen. Verder willen we bouwstenen opleveren voor het nieuwe economische denken binnen PRO. In vervolg op de conferentie zullen we een ronde tafel-bijeenkomst met politici organiseren om de resultaten en bouwstenen nader te concretiseren. We hebben inmiddels samen met het netwerk Wonen een voorstel ingediend bij de betrokken Kamerleden voor het organiseren van een sessie over circulair bouwen.
Sociale rechtvaardigheid en betaalbaarheid van de energietransitie moeten meer aandacht krijgen. Door de blijvend hogere prijzen van fossiele energie, de extra belasting door ETS2 per 2028 en het geleidelijk aan steeds duurder worden van netbeheerkosten (stroomnet, een gasnet met steeds minder gebruikers dus hogere lasten en warmtenetten) komt de betaalbaarheid van energie als primaire
levensbehoefte en bron van bestaanszekerheid steeds meer onder druk te staan. Daarom zullen we met voorstellen komen over eerlijker prijzen voor energie, waarbij we denken aan: - hervorming van en dus een eerlijker energiebelasting - afschaffen van energiebelasting voor groene stroom - investeringen in stroomnet en warmtenetten voor een groter deel uit de algemene middelen betalen - differentiatie van netbeheerkosten op basis van gebruik - stroomtarieven die gebruik op piekmomenten onaantrekkelijk maken.
We komen met een vervolg op de verzamelde inzichten en adviezen in het kader van de webinarreeks die we in 2024 en 2025 organiseerden over een internationaal rechtvaardige energietransitie. Daarvoor is onder andere in samenwerking met de Tweede Kamerfractie inmiddels een uitgebreid politiek actieprogramma geformuleerd, waarover in het najaar van 2026 nadere activiteiten zullen worden georganiseerd.
De huidige focus in de energietransitie ligt wat ons betreft te veel bij alleen de grote industrie, de grote technische energiesystemen en bij het stimuleren en meekrijgen van burgers. Daarom gaan met een groepje experts zoeken naar mogelijkheden en
maatregelen vanuit rijks- en provinciale overheden om de energietransitie binnen het midden- en kleinbedrijf te versnellen. Daarbij willen we ook bekijken of subsidiemiddelen verschoven kunnen worden van het ondersteunen van de omvorming van de klassieke fossiele bedrijven naar de innovatieve bedrijven (start-ups) van de toekomst.
Met het oog op de opstelling van verkiezingsprogramma’s van Pro voor de Provinciale Statenverkiezingen gaan we komend najaar in overleg met provinciale vertegenwoordigers inventariseren wat voor hen de relevante thema’s zijn die nadere bezinning vragen. Op basis daarvan gaan we een webinar(serie) organiseren waarin gewenste thema’s, zoals bijvoorbeeld de uitvoering van de RES-en (waar welke duurzame energie-opwek) en bijvoorbeeld de zin en onzin van SMR’s, als ook andere vanuit de provincies naar voren gebrachte punten aan de orde kunnen komen.
In de warmtetransitie ligt een grote focus op vorming van lokale en regionale publieke warmtebedrijven. Tegelijkertijd zijn er veel initiatieven vanuit lokale gemeenschappen om bijvoorbeeld met eigen coöperaties energie op te wekken en op te slaan en/of kleinere warmtenetten te realiseren. De werkgroep warmte bekijkt wat er voor nodig is dit soort initiatieven tot een succes te maken door bijvoorbeeld kennis delen, financiering en beschikbaar stellen van professionele hulp.
De kernenergieplannen van het kabinet blijven we op de voet volgen. Wij denken dat kernenergie te duur is en te laat beschikbaar komt. Steeds duidelijker wordt ook dat nieuwe grote kerncentrales in het dichtbevolkte Nederland niet inpasbaar zijn. We zullen de fractie van kritische analyses voorzien. We werken door aan een meer uitgewerkt scenario voor een energiesysteem met duurzame energie zonder kernenergie.
Naast al bestaande werkgroepen binnen het netwerk willen we in ieder geval twee nieuwe werkgroepen in het leven roepen, zoals een werkgroep mobiliteit, die met voorstellen gaat komen voor versnelling van de duurzame mobiliteitstransitie. En als hiervoor genoeg belangstelling is willen we in het netwerk een nieuwe werkgroep vormen die zich bezig gaat houden met water-, lucht- en bodemkwaliteit, de regelgeving op dit gebied en de organisatie van handhaving, vergunningverlening en toezicht.
HUIDIGE WERKGROEPEN BINNEN HET NETWERK
Binnen het PRO Duurzaamheidsnetwerk functioneren momenteel de volgende werkgroepen. Ook zijn er een paar in oprichting.
Informatie en opgave bij de daar aangegeven trekkers en/of bij de kerngroep.
Werkgroep Circulaire Economie
De werkgroep trekt dit jaar de realisatie van de genoemde conferentie van 6 maart 2027. Voor de conferentie is inmiddels een opzet gemaakt. Zo starten we met een tweetal inleidingen die de aanleiding en context schetsen van de transitie naar een circulaire
economie. We beschouwen die systeemverandering daarbij vanuit internationaal en nationaal perspectief. Uiteraard gaan we in gesprek met onze politici en vertegenwoordigers van bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties over het noodzakelijk instrumentarium en de cruciale rol van de overheid hierbij. We bereiden de conferentie voor in samenwerking met onze politieke vertegenwoordigers.
Trekker: evelinejonkhoff@gmail.com
Werkgroep Sociale rechtvaardige en betaalbare energietransitie
Deze werkgroep wil met voorstellen komen voor een eerlijker energiebelasting, om investeringen in stroomnet en warmtenetten voor een groter deel uit de algemene middelen te betalen, voor differentiatie van netbeheerkosten op basis van gebruik en voor slimme stroomtarieven.
Trekker: Rob van Putten rvanputten@ziggo.nl
Werkgroep internationaal rechtvaardige energietransitie.
Van november 2024 tot zomer 2025 liep de webinarserie Europa-Afrika: hoezo gelijkwaardig, leidend tot een manifest en discussiebijeenkomsten. De werkgroep bouwt voort op de daarbij verkregen inzichten en handelingsperspectieven. Daarvoor is onder andere in samenwerking met de Tweede Kamerfractie inmiddels een uitgebreide notitie Energieplan Europa Afrika, alsook een politiek actieprogramma geformuleerd. Hierover zal de werkgroep verdere acties ondernemen.
Trekker: Frans A. van der Loo Loofavd@planet.nl
Werkgroep versnellen energietransitie Midden en Kleinbedrijf
De werkgroep wil zoeken naar mogelijkheden en maatregelen vanuit rijks- en provinciale overheden met name de energietransitie binnen het midden- en kleinbedrijf te versnellen.
Trekker: aronhartveld@gmail.com
Werkgroep elektriciteit
De werkgroep is opgericht naar aanleiding van het afschaffen van de salderingsregeling. De werkgroep richt zich op alternatieven daarvoor in het kader van het inrichten van een CO2-neutraal elektriciteitssysteem.
Trekker: Oscar_Menger@hotmail.com
Werkgroep warmte
De werkgroep warmte bekijkt wat er voor nodig is om publieke en lokale warmte initiatieven tot een succes te maken door bijvoorbeeld kennis delen financiering, beschikbaar stellen van professionele hulp.
Trekker: maarten.pvdaduurzaam@gmail.com
Werkgroep kernenergie
De werkgroep beargumenteert dat kernenergie te duur en niet nodig is en zelfs nadelig is voor de energietransitie.
Trekker: Oscar_Menger@hotmail.com
Werkgroep Mobiliteit en transport
De nieuwe werkgroep ziet dat het beleid op Europees niveau onvoldoende is geformuleerd en dient verbeterd te worden om klimaatdoelen te halen in 2050.
Trekker: lexboersma@gmail.com
Werkgroep Water, Bodem en Lucht
De, bij gebleken belangstelling vanuit Pro, nieuw op te richten werkgroep zal zich richten op de huidige belemmeringen voor het zorgen voor een gezonde omgevingskwaliteit. Want de gezondheid van water en bodem, en deels ook nog onze lucht staat nog steeds onder grote druk en voldoet niet aan normen en eisen. Toezicht op bedrijven mankeert. We gaan met het netwerk een nieuwe werkgroep vormen die zich bezig gaat houden met water-, lucht- en bodemkwaliteit en de organisatie van handhaving, vergunningverlening en toezicht.
Trekker: @nog nader te bepalen. Wij zoeken enthousiaste deelnemers voor deze nieuwe werkgroep.
WEBINARSERIE GEMEENTEN EN DE LOKALE ENERGIETRANSITIE
Van november 2025 tot mei 2026 liep de webinarserie over de gemeenten en de lokale energietransitie. De webinars hadden de vorm van gesprekken met deskundigen uit de praktijk. Zie de inhoud van de serie: https://milieunetwerk.groenlinks.nl/nieuws/webinar-reeks-lokale-energietransitie-2025-2026
De schriftelijke verslagen en de video-opnamen zijn terug te zien op de websites.
1.
Lokaal de warmtetransitie realiseren 28 november 2025
https://milieunetwerk.groenlinks.nl/nieuws/webinar-lokale-energietransitie-28-11-2025-warmtetransitie-realiseren
https://duurzaam.pvda.nl/nieuws/webinar-warmtetransitie-realiseren-28-11-2025/
2.
Ontzorgen van burgers bij de energietransitie 16 januari 2026
https://milieunetwerk.groenlinks.nl/nieuws/webinarserie-lokale-energietransitie-16-01-2026-ontzorgen-van-burgers-bij-de
https://duurzaam.pvda.nl/nieuws/webinarserie-lokale-energietransitie-16-01-2026-ontzorgen-van-burgers-bij-de-energietransitie/
3.
Lokale initiatieven ondersteunen 30 januari 2026:
https://milieunetwerk.groenlinks.nl/nieuws/webinarserie-lokale-energietransitie-30-01-2026-gemeenten-en-lokale-energie-initiatieven
https://duurzaam.pvda.nl/nieuws/webinarserie-lokale-energietransitie-30-01-2026-gemeenten-en-lokale-energie-initiatieven/
4.
Goede voorbeelden samenwerking 29 mei 2026:
https://milieunetwerk.groenlinks.nl/nieuws/webinarserie-lokale-energietransitie-29-05-2026-samenwerking-gemeenten-met
https://duurzaam.pvda.nl/nieuws/webinarserie-lokale-energietransitie-29-05-2026-samenwerking-gemeenten-met-energiegemeenschappen/
Bekijk online - Voorkeuren beheren - Uitschrijven - Privacybeleid